Turkish:MOOCwiki
MOOCwiki
Giriş
MOOCwiki, açık ve çevrimiçi öğrenmenin olanaklarını wiki temelli ortak bilgi üretimiyle bir araya getirmeyi amaçlayan bir öğrenme yaklaşımı olarak ele alınabilir. Bu derste MOOC kavramını, bir çevrimiçi dersin temel bileşenlerini, açık öğrenmenin fırsat ve sınırlılıklarını, öz düzenlemeli öğrenmeyi ve wiki ortamında güvenilir bilgi üretmenin ilkelerini öğreneceksiniz.
MOOC, İngilizce “Massive Open Online Course” ifadesinden gelir ve Türkçede “kitlesel açık çevrim içi ders” olarak kullanılır. “Kitlesel” çok sayıda katılımcıya ölçeklenebilmesini, “açık” erişim engellerinin azaltılması idealini, “çevrim içi” ise öğrenme etkinliklerinin internet üzerinden yürütülmesini anlatır. Her MOOC bütünüyle ücretsiz veya koşulsuz erişilebilir olmak zorunda değildir; kayıt, sertifika ya da bazı hizmetler farklı koşullara bağlanabilir.
Dijital bir öğrenme ortamında içerik üretimi ve paylaşımı.
MOOC ve MOOCwiki'nin temel düşüncesi
Çevrimiçi açık dersler, öğrenenin yer ve zaman bakımından daha esnek çalışmasına imkân verebilir. İyi tasarlanmış bir ders yalnızca metin veya video koleksiyonu değildir. Açık öğrenme hedefleri, anlaşılır öğrenme metinleri, örnekler, alıştırmalar, geri bildirim fırsatları ve öğrenenin ilerlemesini izlemesini sağlayan etkinlikler birlikte çalışır.
Wiki yaklaşımı buna katılımcı bilgi üretimini ekler. Bir wiki sayfası geliştirilebilir, bağlantılarla başka kavramlara bağlanabilir ve kaynaklara dayalı olarak güncellenebilir. Bu nedenle öğrenen yalnızca bilgi tüketen kişi değil; uygun etkinliklerde bilgiyi karşılaştıran, düzenleyen, açıklayan ve üreten etkin bir katılımcıdır.
Açıklık, erişim ve esneklik
Açıklık, daha geniş bir öğrenen grubuna ulaşmayı kolaylaştırabilir. Çevrimiçi yapı; farklı yerlerde yaşayan, farklı çalışma saatlerine sahip veya kendi hızında ilerlemek isteyen kişilere esneklik sunabilir. Bununla birlikte internet bağlantısı, uygun cihaz, dijital okuryazarlık, erişilebilir tasarım ve zaman yönetimi gibi koşullar katılımı etkiler. Bu yüzden “çevrimiçi” olmak tek başına herkes için eşit erişim anlamına gelmez.
Erişilebilir bir öğrenme ortamında açık başlıklar, anlaşılır dil, görseller için alternatif metinler, iyi yapılandırılmış etkinlikler ve mümkün olduğunda farklı içerik biçimleri kullanılır. Öğrenenin nereden başlayacağını ve nasıl ilerleyeceğini anlayabilmesi önemlidir.
Öz düzenlemeli öğrenme
Çevrimiçi öğrenmede öğrenen daha fazla sorumluluk üstlenebilir. Öz düzenlemeli öğrenme; hedef belirleme, çalışma planı yapma, ilerlemeyi izleme, anlamayı kontrol etme ve gerektiğinde stratejiyi değiştirme davranışlarını içerir. Örneğin bir öğrenen haftalık hedef belirleyebilir, kısa çalışma oturumları planlayabilir ve bir etkinlikten sonra “Neyi anladım, hangi noktayı tekrar etmeliyim?” sorularını yanıtlayabilir.
Basit bir döngü kullanılabilir: hedef belirle, çalış, kendini kontrol et, geri bildirimden yararlan ve planını güncelle. Bu döngü, yalnızca dersi bitirmeye değil, öğrenmenin niteliğini geliştirmeye odaklanır.
Etkileşim ve etkin öğrenme
Etkileşim, çevrimiçi dersin önemli bir unsurudur. Öğrenen içerikle; soru çözerek, örnekleri karşılaştırarak ve kavramları uygulayarak etkileşir. Uygun ortamlarda diğer öğrenenlerle tartışma ve ortak üretim de yapılabilir. Etkin öğrenmede amaç, bilgiyi yalnızca okumak değil; onu açıklamak, sınıflandırmak, uygulamak ve yeni bir duruma aktarmaktır.
MOOCwiki türü bir ortamda çoktan seçmeli sorular hatırlama ve kavramayı kontrol ederken eşleştirme etkinlikleri kavramlar arasındaki ilişkileri görünür kılabilir. Açık görevler ise analiz, değerlendirme ve üretim gibi daha karmaşık becerilere alan açar.
Wiki okuryazarlığı ve güvenilirlik
Wiki ortamında içerik değiştirilebilir olduğu için eleştirel değerlendirme önemlidir. Bir iddiayı kullanmadan önce kaynağın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman yayımlandığını incelemek; mümkün olduğunda güvenilir ve bağımsız kaynaklarla karşılaştırmak gerekir. Bir kaynağın konuya doğrudan ilişkin olması da önemlidir.
Kaynak göstermek, okuyucunun bilginin dayanağını izlemesine yardımcı olur. Tarafsız anlatım ise tartışmalı bir konuda önemli görüşleri uygun ağırlıklarıyla sunmayı ve kişisel kanaati olgu gibi yazmamayı gerektirir. Telif ve lisans koşulları da özellikle görsel ve yeniden kullanılabilir içerik seçerken dikkate alınmalıdır.
Öğrenme stratejisi örneği
Bir öğrenen önce bu dersin hedeflerini okuyabilir, ardından her ana bölüm için iki anahtar kavram çıkarabilir. Sonra kendi sözcükleriyle kısa bir özet yazar, etkinlikleri tamamlar ve yanlış veya eksik yanıt verdiği kavramlara geri döner. Son aşamada öğrendiklerini yeni bir çevrimiçi ders taslağına uygular. Böylece okuma, hatırlama, uygulama ve yansıtma birbirini destekler.
Çoktan seçmeli sorular
MOOC kısaltmasının Türkçedeki yaygın karşılığı nedir? (Kitlesel açık çevrim içi ders) (!Merkezî ortak okul çalışması) (!Mobil öğretmen odaklı çalışma) (!Mekânsal örgün okul çevresi)
Bir MOOC'un çevrim içi olması neyi ifade eder? (Öğrenme etkinliklerinin internet üzerinden yürütülmesini) (!Bütün içeriklerin mutlaka ücretsiz olmasını) (!Dersin yalnızca canlı yapılmasını) (!Öğretmenin hiç bulunmamasını)
Öz düzenlemeli öğrenmenin bir örneği hangisidir? (İlerlemeyi izleyip çalışma planını güncellemek) (!Her etkinliği düşünmeden sırayla geçmek) (!Yalnızca dersin bitiş tarihini beklemek) (!Kaynakları karşılaştırmadan kabul etmek)
Etkin öğrenmede öğrenenden beklenen davranış hangisidir? (Bilgiyi uygulamak ve açıklamak) (!Yalnızca metni ekranda açık tutmak) (!Bütün kavramları sorgulamadan ezberlemek) (!Sadece ders başlığını okumak)
Çevrimiçi erişimi etkileyebilecek bir unsur hangisidir? (İnternet bağlantısının niteliği) (!Sayfanın başlığındaki harf sayısı) (!Kavramların alfabetik sırası) (!Ders adının uzunluğu)
Wiki ortamında bir iddiayı değerlendirirken en uygun yaklaşım hangisidir? (Güvenilir kaynaklarla karşılaştırmak) (!İlk görülen ifadeyi doğru kabul etmek) (!Kaynağın tarihini önemsememek) (!Kişisel görüşü kanıt saymak)
Alternatif metnin temel işlevlerinden biri nedir? (Görsel içeriğin erişilebilir biçimde açıklanmasına yardımcı olmak) (!Dersin tüm sorularını otomatik yanıtlamak) (!İnternet hızını artırmak) (!Kaynakların tarihini değiştirmek)
Tarafsız anlatım için en uygun davranış hangisidir? (Önemli görüşleri uygun ağırlıklarıyla sunmak) (!Kişisel kanaati kesin olgu gibi yazmak) (!Karşıt kanıtları gizlemek) (!Kaynak göstermeyi tamamen bırakmak)
Açık görevlerin önemli bir avantajı nedir? (Analiz ve üretim gibi karmaşık becerilere alan açması) (!Her sorunun tek sözcüklük yanıt gerektirmesi) (!Öğrenenin düşünmesini gereksiz kılması) (!Bütün öğrenenlerin aynı ürünü oluşturması)
İyi yapılandırılmış çevrimiçi dersin özelliği hangisidir? (Hedefleri, içerikleri ve etkinlikleri birbiriyle ilişkilendirmesi) (!Yalnızca uzun bir bağlantı listesi sunması) (!Öğrenme hedeflerini gizlemesi) (!Etkinlikleri konudan bağımsız seçmesi)
Hafıza etkinliği
| MOOC | Kitlesel açık çevrim içi ders |
| Öz düzenleme | Öğrenme sürecini planlama ve izleme |
| Erişilebilirlik | İçeriğe farklı gereksinimlerle ulaşabilme |
| Kaynak gösterme | Bilginin dayanağını izlenebilir kılma |
| Etkin öğrenme | Bilgiyi uygulama ve üretme |
| Tarafsızlık | Görüşleri kanıta dayalı ve dengeli sunma |
Sürükle ve bırak eşleştirmesi
| Hedef belirleme | Öğrenmeden önce ulaşılacak sonucu tanımlama |
| İlerlemeyi izleme | Öğrenme durumunu süreç içinde kontrol etme |
| Geri bildirim | Performansı geliştirmeye yardımcı bilgi |
| Kaynak karşılaştırma | Bir iddiayı birden fazla dayanakla değerlendirme |
| Alternatif metin | Görseli metinsel olarak betimleme |
| Yansıtma | Öğrenme sürecinin güçlü ve eksik yönlerini düşünme |
Bulmaca
| açıklık | Öğrenmeye erişim engellerini azaltmayı hedefleyen ilke |
| etkileşim | Öğrenenin içerik veya diğer katılımcılarla karşılıklı etkinliği |
| erişim | Öğrenme içeriğine ulaşabilme durumu |
| kaynak | Bir iddianın dayanağını sağlayan bilgi kaynağı |
| hedef | Öğrenme sonunda ulaşılması beklenen sonuç |
| yansıtma | Kişinin kendi öğrenme sürecini değerlendirmesi |
Açık görevler
Kolay
- MOOC kavramını kendi cümlelerinizle iki cümlede açıklayın.
- Öz düzenlemeli öğrenmenin üç davranışını yazın.
- Çevrimiçi erişimi etkileyen iki koşulu belirleyin.
- Güvenilir bir kaynak seçerken bakacağınız iki özelliği açıklayın.
Standart
- Geleneksel sınıf dersi ile bir MOOC'u esneklik ve etkileşim açısından karşılaştırın.
- Bir haftalık çevrimiçi öğrenme planı hazırlayın ve öz denetim için iki kontrol noktası ekleyin.
- Bir wiki iddiasını değerlendirmek için kullanacağınız dört adımlık kaynak kontrol süreci oluşturun.
- Bu dersteki bir bölümü seçerek etkin öğrenmeyi artıracak yeni bir kısa etkinlik tasarlayın.
İleri
- Farklı gereksinimleri olan öğrenenler için erişilebilir bir MOOC modülü tasarım ilkeleri listesi oluşturun ve her ilkeyi gerekçelendirin.
- Açıklık ile kalite güvencesi arasında oluşabilecek gerilimleri tartışan kısa bir değerlendirme yazın.
- Bir çevrimiçi dersin öğrenen katılımını incelemek için küçük ölçekli bir araştırma tasarımı oluşturun; araştırma sorusunu, veri türünü ve etik önlemleri belirtin.
- MOOCwiki yaklaşımında öğrenenin hem bilgi tüketicisi hem bilgi üreticisi olmasının yarar ve risklerini kanıta dayalı biçimde değerlendirmek için bir tartışma planı hazırlayın.
Bağlantılı öğrenme alanları
|
