<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://staging.moocwiki.org/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Pronomen_%28Wortarten%29</id>
	<title>Pronomen (Wortarten) - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://staging.moocwiki.org/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Pronomen_%28Wortarten%29"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://staging.moocwiki.org/index.php?title=Pronomen_(Wortarten)&amp;action=history"/>
	<updated>2026-07-01T07:33:29Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in MOOCsWiki Staging</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.45.3</generator>
	<entry>
		<id>https://staging.moocwiki.org/index.php?title=Pronomen_(Wortarten)&amp;diff=31509&amp;oldid=prev</id>
		<title>Glanz: aiMOOC über GPT aiMOOC Action erstellt</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://staging.moocwiki.org/index.php?title=Pronomen_(Wortarten)&amp;diff=31509&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-06-30T19:44:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;aiMOOC über GPT aiMOOC Action erstellt&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{T}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Einleitung =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Pronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; sind eine wichtige [[Wortart]] der deutschen [[Grammatik]]. Du kennst viele Pronomen aus dem Alltag: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;du&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;wir&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dieser&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;wer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Pronomen helfen Dir, über Personen, Dinge, Gedanken und ganze Textstellen zu sprechen, ohne jedes [[Nomen]] ständig zu wiederholen. Deshalb sind Pronomen besonders wichtig für klare [[Satz|Sätze]], zusammenhängende [[Text|Texte]] und verständliche [[Kommunikation]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der traditionelle deutsche Name für Pronomen lautet &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Fürwort]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Diese Bezeichnung ist nützlich, aber nicht vollständig: Viele Pronomen ersetzen nicht einfach nur ein einzelnes Nomen, sondern verweisen auf ganze [[Nominalgruppe|Nominalgruppen]], begleiten ein Nomen oder verbinden Sätze miteinander. In der [[Schulgrammatik]] werden Wörter wie &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; in &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein Heft&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; häufig als [[Possessivpronomen]] behandelt; in manchen wissenschaftlichen Grammatiken heißen solche begleitenden Formen genauer [[Artikelwort|Artikelwörter]] oder [[Possessivartikel]]. Für den Unterricht ist wichtig: Du sollst erkennen, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;welche Funktion&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ein Pronomen im Satz erfüllt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Neue Deutsche Sprachlehre 1911 von Theodor Paul - Seite 042.jpg|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die historische Buchseite zeigt, dass Pronomen schon lange als Teil der [[Wortarten]] beschrieben werden. Heute betrachtet man sie genauer: Sie können nach [[Kasus]], [[Numerus]], [[Genus]] und [[Person]] verändert werden und spielen eine zentrale Rolle für [[Textkohärenz]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|   https://www.youtube.com/watch?v=9p7xRdbFHjo   |500|center}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Lernziele ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Wortart]]: Du erklärst, was ein Pronomen ist und warum Pronomen zu den veränderbaren Wortarten gehören.&lt;br /&gt;
# [[Pronomenarten]]: Du unterscheidest [[Personalpronomen]], [[Possessivpronomen]], [[Reflexivpronomen]], [[Demonstrativpronomen]], [[Relativpronomen]], [[Interrogativpronomen]], [[Indefinitpronomen]] und [[Reziprokpronomen]].&lt;br /&gt;
# [[Satzanalyse]]: Du bestimmst Pronomen in Sätzen nach ihrer Funktion.&lt;br /&gt;
# [[Kasus]]: Du verwendest Pronomen in [[Nominativ]], [[Akkusativ]] und [[Dativ]] passend.&lt;br /&gt;
# [[Textarbeit]]: Du nutzt Pronomen, um Wiederholungen zu vermeiden und Bezüge klar zu machen.&lt;br /&gt;
# [[Sprachbewusstsein]]: Du erklärst, warum Pronomen für respektvolle [[Anrede]], eindeutige [[Referenz]] und präzise [[Kommunikation]] wichtig sind.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Was sind Pronomen? =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Pronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist eine Wortart, mit der Du auf Personen, Lebewesen, Dinge, Sachverhalte oder Textstellen verweisen kannst. Pronomen können allein stehen, zum Beispiel: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; liest. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; gefällt mir. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ruft. Manche Pronomen können außerdem ein Nomen begleiten, zum Beispiel: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Buch, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dieser&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Tag, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;welche&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Aufgabe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pronomen sind besonders nützlich, weil sie Beziehungen im Satz und im Text herstellen. Im Satz &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mila findet ihren Stift, weil er unter dem Tisch liegt&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; verweist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihren&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; auf eine Zugehörigkeit zu Mila und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; auf den Stift. Ohne Pronomen müsste man Nomen ständig wiederholen: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mila findet Milas Stift, weil der Stift unter dem Tisch liegt.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Das klingt schwerfällig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|   https://www.youtube.com/watch?v=0K5va9W-37s   |500|center}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Grundfunktionen von Pronomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Stellvertreter]]: Ein Pronomen kann eine [[Nominalgruppe]] ersetzen: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Der Hund&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; bellt. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist laut.&lt;br /&gt;
# [[Begleiter]]: Ein Pronomen kann ein Nomen näher bestimmen: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Heft, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dieser&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Satz, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;welche&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Frage.&lt;br /&gt;
# [[Verweis]]: Ein Pronomen kann auf etwas zuvor Genanntes oder in der Situation Sichtbares zeigen: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; habe ich verstanden.&lt;br /&gt;
# [[Satzverknüpfung]]: Ein [[Relativpronomen]] kann einen [[Relativsatz]] einleiten: Das ist das Buch, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ich lese.&lt;br /&gt;
# [[Frage]]: Ein [[Interrogativpronomen]] kann nach Personen, Dingen oder Eigenschaften fragen: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kommt mit?&lt;br /&gt;
# [[Unbestimmtheit]]: Ein [[Indefinitpronomen]] kann etwas unbestimmt lassen: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; hat angerufen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Pronomen im Unterschied zu Nomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein [[Nomen]] benennt meist Personen, Lebewesen, Dinge oder abstrakte Begriffe: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Schülerin&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Baum&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Freundschaft&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Ein [[Pronomen]] benennt meistens nicht selbst, sondern verweist: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Pronomen erhalten ihre genaue Bedeutung häufig durch den [[Kontext]]. Im Satz &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Lea nimmt das Buch. Sie liest es&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kannst Du nur durch den ersten Satz verstehen, dass &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Lea meint und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;es&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; das Buch.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pronomen sind nicht immer eindeutige Ersatzwörter. In &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wer kommt?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ersetzt &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;wer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kein vorher genanntes Nomen, sondern eröffnet eine Frage. In &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Das Kind, das lacht, winkt&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; verbindet &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; den Hauptsatz mit einem Relativsatz. Deshalb ist es besser, Pronomen nicht nur als Ersatzwörter, sondern als &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Verweiswörter&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Beziehungswörter&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; zu verstehen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Pronomen als Wortart =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pronomen gehören im Deutschen zu den [[flektierbar|flektierbaren]] Wortarten. Das bedeutet: Viele Pronomen verändern ihre Form. Besonders wichtig sind dabei [[Kasus]], [[Numerus]], [[Genus]] und [[Person]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Grammatisches Merkmal&lt;br /&gt;
! Bedeutung&lt;br /&gt;
! Beispiel&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Person]]&lt;br /&gt;
| Wer spricht, wer wird angesprochen, über wen wird gesprochen?&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;du&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;wir&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Numerus]]&lt;br /&gt;
| Singular oder Plural&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;wir&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;du&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Kasus]]&lt;br /&gt;
| Fall im Satz&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; im Nominativ, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; im Akkusativ, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mir&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; im Dativ&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Genus]]&lt;br /&gt;
| grammatisches Geschlecht&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; für maskulin, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; für feminin, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;es&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; für neutral&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:EGG-third singular.svg|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Das Bild veranschaulicht die dritte Person Singular: In der [[Grammatik]] bezeichnet die dritte Person jemanden oder etwas, über das gesprochen wird. Im Deutschen sind dafür unter anderem &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;es&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; wichtig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Pronomen erkennen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Prüffrage&lt;br /&gt;
! Beispiel&lt;br /&gt;
! Erklärung&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Verweist das Wort auf eine Person oder Sache?&lt;br /&gt;
| Sara singt. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist fröhlich.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; verweist auf Sara.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Zeigt das Wort Besitz oder Zugehörigkeit?&lt;br /&gt;
| Das ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Fahrrad.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; zeigt Zugehörigkeit.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bezieht sich das Wort auf das Subjekt zurück?&lt;br /&gt;
| Amir wäscht &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; verweist auf Amir zurück.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Leitet das Wort eine Frage ein?&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; hat die Lösung?&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;wer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; fragt nach einer Person.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Leitet das Wort einen Nebensatz ein?&lt;br /&gt;
| Das ist der Film, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;den&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ich mag.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;den&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; verbindet Hauptsatz und Relativsatz.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Arten der Pronomen =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pronomen werden nach ihrer Bedeutung und Funktion in verschiedene Gruppen eingeteilt. Die Einteilung hilft Dir, Formen zu bestimmen und Sätze genauer zu verstehen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Personalpronomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Personalpronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; bezeichnen die grammatische Person. Sie zeigen, ob jemand spricht, angesprochen wird oder ob über jemanden oder etwas gesprochen wird.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Person&lt;br /&gt;
! Nominativ&lt;br /&gt;
! Akkusativ&lt;br /&gt;
! Dativ&lt;br /&gt;
! Beispiel&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 1. Person Singular&lt;br /&gt;
| ich&lt;br /&gt;
| mich&lt;br /&gt;
| mir&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; freue &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 2. Person Singular&lt;br /&gt;
| du&lt;br /&gt;
| dich&lt;br /&gt;
| dir&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Du&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; hilfst &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mir&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 3. Person Singular maskulin&lt;br /&gt;
| er&lt;br /&gt;
| ihn&lt;br /&gt;
| ihm&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; sieht &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihn&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 3. Person Singular feminin&lt;br /&gt;
| sie&lt;br /&gt;
| sie&lt;br /&gt;
| ihr&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; folgt &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 3. Person Singular neutral&lt;br /&gt;
| es&lt;br /&gt;
| es&lt;br /&gt;
| ihm&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Es&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; gehört &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihm&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 1. Person Plural&lt;br /&gt;
| wir&lt;br /&gt;
| uns&lt;br /&gt;
| uns&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wir&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; treffen &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;uns&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 2. Person Plural&lt;br /&gt;
| ihr&lt;br /&gt;
| euch&lt;br /&gt;
| euch&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; erinnert &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;euch&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 3. Person Plural&lt;br /&gt;
| sie&lt;br /&gt;
| sie&lt;br /&gt;
| ihnen&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; danken &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihnen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Höflichkeitsform&lt;br /&gt;
| Sie&lt;br /&gt;
| Sie&lt;br /&gt;
| Ihnen&lt;br /&gt;
| Kann ich &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ihnen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; helfen?&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|   https://www.youtube.com/watch?v=34vr2-F5ylY   |500|center}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Anredepronomen: du, ihr und Sie ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Im Deutschen unterscheidest Du zwischen vertrauter und höflicher Anrede. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;du&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; verwendest Du in vertrauten Situationen, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; für mehrere vertraut angesprochene Personen. Die Höflichkeitsform &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; wird großgeschrieben und kann eine oder mehrere Personen höflich ansprechen: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Können Sie mir helfen?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:EGG-T-V distinction-informal.svg|400px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Unterscheidung zwischen vertrauter und höflicher Anrede gibt es in vielen Sprachen. Im Deutschen ist sie für Gespräche, Briefe, E-Mails, Interviews und schulische Kommunikation wichtig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Possessivpronomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Possessivpronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; zeigen Zugehörigkeit oder Besitz an. In der Schulgrammatik werden auch begleitende Formen wie &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein Buch&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; oft Possessivpronomen genannt. Genau betrachtet kann man zwischen begleitenden Possessivformen und selbstständigen Possessivpronomen unterscheiden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Personalbezug&lt;br /&gt;
! Possessivform&lt;br /&gt;
! Beispiel als Begleiter&lt;br /&gt;
! Beispiel selbstständig&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ich&lt;br /&gt;
| mein&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Heft&lt;br /&gt;
| Das Heft ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;meins&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| du&lt;br /&gt;
| dein&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Stift&lt;br /&gt;
| Der Stift ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;deiner&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| er&lt;br /&gt;
| sein&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Rucksack&lt;br /&gt;
| Der Rucksack ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;seiner&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| sie&lt;br /&gt;
| ihr&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Buch&lt;br /&gt;
| Das Buch ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihres&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| es&lt;br /&gt;
| sein&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Fell&lt;br /&gt;
| Das Fell ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;seins&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| wir&lt;br /&gt;
| unser&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;unser&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Klassenraum&lt;br /&gt;
| Der Klassenraum ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;unserer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| ihr&lt;br /&gt;
| euer&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;euer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Projekt&lt;br /&gt;
| Das Projekt ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;eures&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| sie&lt;br /&gt;
| ihr&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Plan&lt;br /&gt;
| Der Plan ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihrer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Sie&lt;br /&gt;
| Ihr&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Termin&lt;br /&gt;
| Der Termin ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ihrer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|   https://www.youtube.com/watch?v=FHVK1NQPDkk   |500|center}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Reflexivpronomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Reflexivpronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; beziehen sich auf das Subjekt des Satzes zurück. Du verwendest sie, wenn jemand etwas mit sich selbst tut oder wenn ein Verb ein Reflexivpronomen verlangt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Beispiel&lt;br /&gt;
! Erklärung&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Ich wasche &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| Die Handlung betrifft die sprechende Person selbst.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Du erinnerst &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| Das Pronomen bezieht sich auf &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;du&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; zurück.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Er freut &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| In der dritten Person steht häufig &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Wir setzen &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;uns&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| Das Pronomen bezieht sich auf &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;wir&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; zurück.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Ihr beeilt &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;euch&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| Das Pronomen bezieht sich auf &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; zurück.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nicht jedes &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;uns&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;euch&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist automatisch reflexiv. Entscheidend ist, ob es sich auf das Subjekt zurückbezieht. In &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mara sieht mich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kein Reflexivpronomen, weil es nicht Mara meint.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Demonstrativpronomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Demonstrativpronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; sind hinweisende Pronomen. Sie zeigen auf etwas im Text oder in der Situation: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dieser&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;diese&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dieses&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jener&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jene&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jenes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;der&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;die&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;derselbe&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;diejenige&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Beispiel&lt;br /&gt;
! Funktion&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Dieses&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Bild gefällt mir.&lt;br /&gt;
| Das Pronomen weist auf ein bestimmtes Bild hin.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; habe ich nicht gemeint.&lt;br /&gt;
| Das Pronomen verweist auf eine Aussage oder Situation.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Derjenige&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, der fertig ist, liest leise.&lt;br /&gt;
| Das Pronomen bestimmt eine Person genauer.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Demonstrative-pronoun-this.svg|350px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Demonstrativpronomen sind besonders wichtig, wenn Du in Texten oder Gesprächen genau zeigen willst, worauf Du Dich beziehst.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Relativpronomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Relativpronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; leiten einen [[Relativsatz]] ein. Ein Relativsatz erklärt ein Nomen genauer. Häufige Relativpronomen sind &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;der&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;die&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;welcher&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;welche&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;welches&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;wer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;was&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Satz&lt;br /&gt;
! Relativpronomen&lt;br /&gt;
! Bezugswort&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Das ist der Hund, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;der&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; laut bellt.&lt;br /&gt;
| der&lt;br /&gt;
| Hund&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Ich lese ein Buch, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; spannend ist.&lt;br /&gt;
| das&lt;br /&gt;
| Buch&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Die Schülerin, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;die&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; den Text erklärt, heißt Lina.&lt;br /&gt;
| die&lt;br /&gt;
| Schülerin&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Wer übt, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;der&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; wird sicherer.&lt;br /&gt;
| wer und der&lt;br /&gt;
| allgemeine Person&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein Relativpronomen stimmt häufig in [[Genus]] und [[Numerus]] mit seinem Bezugswort überein. Sein [[Kasus]] richtet sich aber nach seiner Aufgabe im Relativsatz. In &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Das ist der Junge, den ich kenne&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; steht &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;den&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; im Akkusativ, weil &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; jemanden kenne.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Interrogativpronomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Interrogativpronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; sind Fragepronomen. Sie helfen Dir, nach Personen, Dingen, Eigenschaften oder Zugehörigkeiten zu fragen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Interrogativpronomen&lt;br /&gt;
! Frage&lt;br /&gt;
! Gesuchte Information&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| wer&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kommt?&lt;br /&gt;
| Person&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| was&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Was&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; liegt auf dem Tisch?&lt;br /&gt;
| Sache oder Sachverhalt&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| welcher&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welcher&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Stift gehört Dir?&lt;br /&gt;
| Auswahl&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| wessen&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wessen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Jacke ist das?&lt;br /&gt;
| Zugehörigkeit&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Indefinitpronomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Indefinitpronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; sind unbestimmte Pronomen. Sie bezeichnen Personen, Dinge oder Mengen, ohne sie genau zu benennen: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;niemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;etwas&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;nichts&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;alle&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;manche&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;einige&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jeder&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;keiner&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Beispiel&lt;br /&gt;
! Bedeutung&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; hat geklopft.&lt;br /&gt;
| Eine Person ist gemeint, aber sie bleibt unbestimmt.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Niemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; war im Raum.&lt;br /&gt;
| Keine Person ist gemeint.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Etwas&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; bewegt sich.&lt;br /&gt;
| Eine Sache oder ein Sachverhalt bleibt unbestimmt.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Alle&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; haben zugehört.&lt;br /&gt;
| Die gesamte Gruppe ist gemeint.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Indefinitpronomen sind wichtig, wenn Du nicht genau weißt, wer oder was gemeint ist, oder wenn die genaue Angabe unwichtig ist.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Reziprokpronomen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Reziprokpronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; drücken Gegenseitigkeit aus. Das wichtigste Reziprokpronomen ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;einander&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Auch &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kann manchmal gegenseitige Bedeutung haben.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Beispiel&lt;br /&gt;
! Bedeutung&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Die Kinder helfen &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;einander&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| Kind A hilft Kind B, Kind B hilft Kind A.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Die Freundinnen schreiben &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| Die Handlung geschieht gegenseitig.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Die Gruppen stellen &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;einander&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Fragen.&lt;br /&gt;
| Jede Gruppe fragt eine andere Gruppe.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Pronomen und Kasus =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Viele Fehler bei Pronomen entstehen, weil der [[Kasus]] nicht beachtet wird. Der Kasus hängt von der Funktion im Satz oder von einem Verb, einer Präposition oder einer festen Wendung ab.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Kasus&lt;br /&gt;
! Frage&lt;br /&gt;
! Beispiel mit Nomen&lt;br /&gt;
! Beispiel mit Pronomen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Nominativ]]&lt;br /&gt;
| Wer oder was?&lt;br /&gt;
| Der Schüler liest.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; liest.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Akkusativ]]&lt;br /&gt;
| Wen oder was?&lt;br /&gt;
| Ich sehe den Schüler.&lt;br /&gt;
| Ich sehe &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihn&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Dativ]]&lt;br /&gt;
| Wem?&lt;br /&gt;
| Ich helfe dem Schüler.&lt;br /&gt;
| Ich helfe &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihm&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Merksatz: Frage zuerst nach der Satzfunktion. Dann wähle die passende Pronomenform. Aus &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;der Lehrer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; wird im Nominativ &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, im Akkusativ &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihn&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und im Dativ &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihm&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Pronomen nach Präpositionen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Viele [[Präposition|Präpositionen]] verlangen einen bestimmten Fall. Deshalb verändert sich auch das Pronomen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Präposition&lt;br /&gt;
! Kasus&lt;br /&gt;
! Beispiel&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| mit&lt;br /&gt;
| Dativ&lt;br /&gt;
| Ich spreche mit &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dir&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| für&lt;br /&gt;
| Akkusativ&lt;br /&gt;
| Das Geschenk ist für &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| nach&lt;br /&gt;
| Dativ&lt;br /&gt;
| Wir suchen nach &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihm&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| durch&lt;br /&gt;
| Akkusativ&lt;br /&gt;
| Die Nachricht erreicht &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;uns&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; durch &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bei Wechselpräpositionen wie &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;in&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;an&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;auf&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;unter&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; entscheidet die Bedeutung: Ort verlangt meist Dativ, Richtung verlangt meist Akkusativ. Beispiel: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ich bin bei ihm&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ich gehe zu ihm&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; verwenden Dativ, weil &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;bei&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;zu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Dativ verlangen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Pronomen im Text =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pronomen machen Texte flüssig. Sie verhindern unnötige Wiederholungen und verbinden Sätze. Gleichzeitig müssen Pronomen eindeutig sein. Wenn mehrere mögliche Bezugswörter vorhanden sind, kann ein Satz unklar werden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Unklarer Satz&lt;br /&gt;
! Problem&lt;br /&gt;
! Bessere Fassung&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Ben sprach mit Tom, weil er traurig war.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;er&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kann Ben oder Tom meinen.&lt;br /&gt;
| Ben sprach mit Tom, weil Tom traurig war.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Die Lehrerin gab der Schülerin ihr Buch.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kann zur Lehrerin oder zur Schülerin gehören.&lt;br /&gt;
| Die Lehrerin gab der Schülerin deren Buch.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Der Hund jagte die Katze, weil sie laut war.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kann Katze meinen; der Zusammenhang muss klar sein.&lt;br /&gt;
| Der Hund jagte die Katze, weil die Katze laut war.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gute [[Textarbeit]] bedeutet: Verwende Pronomen, aber prüfe immer, ob Deine Lesenden sofort verstehen, worauf sie sich beziehen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Pronomen und Textkohärenz ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Textkohärenz]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; bedeutet, dass ein Text inhaltlich zusammenhängt. Pronomen schaffen Kohärenz, weil sie Aussagen miteinander verbinden. Im Beispiel &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Die Klasse plant ein Projekt. Sie sammelt Ideen. Diese werden sortiert&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; verweisen &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;diese&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; auf vorherige Informationen. Dadurch entsteht ein roter Faden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein häufiger Fehler ist die Überladung eines Textes mit Pronomen. Wenn zu viele Pronomen auf zu viele mögliche Bezugswörter verweisen, wird der Text unverständlich. Dann solltest Du einzelne Nomen wiederholen oder genauere Formulierungen verwenden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Typische Fehler und Strategien =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Verwechslung von das und dass ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kann ein [[Artikel]], [[Demonstrativpronomen]] oder [[Relativpronomen]] sein. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dass&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist eine [[Konjunktion]] und leitet einen Nebensatz ein. Ein hilfreicher Test lautet: Wenn Du &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; durch &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dieses&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jenes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;welches&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ersetzen kannst, schreibst Du &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Satz&lt;br /&gt;
! Erklärung&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Das Buch, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ich lese, ist spannend.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kann durch &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;welches&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ersetzt werden.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Ich glaube, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dass&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Du recht hast.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dass&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kann nicht durch &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;welches&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ersetzt werden.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; verstehe ich.&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;das&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kann durch &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dieses&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ersetzt werden.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Unklare Bezüge vermeiden ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prüfe beim Schreiben immer: Welches Wort meint das Pronomen? Steht das Bezugswort nah genug? Gibt es mehrere Möglichkeiten? Wenn ja, wiederhole das Nomen oder verwende ein genaueres Pronomen wie &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dieser&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jener&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;deren&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; oder &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dessen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Genus, Numerus und Sinn prüfen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pronomen müssen oft zum Bezugswort passen. Im Deutschen ist das [[Genus]] grammatisch. Es muss nicht immer mit natürlichem Geschlecht oder Identität übereinstimmen. Bei Personen ist respektvolle und eindeutige Sprache wichtig. Wenn Du unsicher bist, kannst Du Namen wiederholen oder nach der gewünschten Anrede fragen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Kongruenzhierarchie im Deutschen.png|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Das Bild verweist auf das Thema [[Kongruenz]] im Deutschen. Kongruenz bedeutet, dass sprachliche Formen zueinander passen, zum Beispiel im [[Numerus]] oder [[Genus]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Beispiele für die Satzanalyse =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Satz&lt;br /&gt;
! Pronomen&lt;br /&gt;
! Pronomenart&lt;br /&gt;
! Funktion&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; lese den Text.&lt;br /&gt;
| Ich&lt;br /&gt;
| Personalpronomen&lt;br /&gt;
| Subjekt im Nominativ&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Das ist &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mein&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Heft.&lt;br /&gt;
| mein&lt;br /&gt;
| Possessivpronomen&lt;br /&gt;
| zeigt Zugehörigkeit&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Der Junge wäscht &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sich&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| sich&lt;br /&gt;
| Reflexivpronomen&lt;br /&gt;
| Rückbezug auf das Subjekt&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Dieser&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Satz ist wichtig.&lt;br /&gt;
| Dieser&lt;br /&gt;
| Demonstrativpronomen&lt;br /&gt;
| weist auf etwas Bestimmtes hin&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Das ist die Aufgabe, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;die&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ich löse.&lt;br /&gt;
| die&lt;br /&gt;
| Relativpronomen&lt;br /&gt;
| leitet einen Relativsatz ein&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; hat eine Frage?&lt;br /&gt;
| Wer&lt;br /&gt;
| Interrogativpronomen&lt;br /&gt;
| fragt nach einer Person&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Niemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; kann alles wissen.&lt;br /&gt;
| Niemand&lt;br /&gt;
| Indefinitpronomen&lt;br /&gt;
| bezeichnet keine bestimmte Person&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Die Teams helfen &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;einander&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
| einander&lt;br /&gt;
| Reziprokpronomen&lt;br /&gt;
| drückt Gegenseitigkeit aus&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|   https://www.youtube.com/watch?v=PuGzuYAw1Pk   |500|center}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Interaktive Aufgaben =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Quiz: Teste Dein Wissen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Was ist ein Pronomen?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Ein Wort, das auf Personen, Dinge oder Sachverhalte verweisen kann)&lt;br /&gt;
(!Ein Wort, das immer eine Tätigkeit ausdrückt)&lt;br /&gt;
(!Ein Wort, das nur am Satzanfang steht)&lt;br /&gt;
(!Ein Wort, das nie verändert wird)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welches Wort ist ein Personalpronomen?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(wir)&lt;br /&gt;
(!Baum)&lt;br /&gt;
(!schnell)&lt;br /&gt;
(!unter)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welches Wort ist ein Possessivpronomen oder eine Possessivform?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(mein)&lt;br /&gt;
(!weil)&lt;br /&gt;
(!laufen)&lt;br /&gt;
(!gestern)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Pronomenform passt zum Satz Ich helfe?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(dir)&lt;br /&gt;
(!dich)&lt;br /&gt;
(!du)&lt;br /&gt;
(!deinen)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Pronomenart leitet häufig einen Relativsatz ein?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Relativpronomen)&lt;br /&gt;
(!Interjektion)&lt;br /&gt;
(!Präposition)&lt;br /&gt;
(!Adjektiv)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Pronomenart ist sich im Satz Er freut sich?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Reflexivpronomen)&lt;br /&gt;
(!Possessivpronomen)&lt;br /&gt;
(!Interrogativpronomen)&lt;br /&gt;
(!Numerale)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Pronomenart ist wer in der Frage Wer kommt mit?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Interrogativpronomen)&lt;br /&gt;
(!Demonstrativpronomen)&lt;br /&gt;
(!Reziprokpronomen)&lt;br /&gt;
(!Artikel)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Pronomenart ist jemand?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Indefinitpronomen)&lt;br /&gt;
(!Relativpronomen)&lt;br /&gt;
(!Possessivpronomen)&lt;br /&gt;
(!Konjunktion)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Form ist die höfliche Anrede im Deutschen?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Sie)&lt;br /&gt;
(!du)&lt;br /&gt;
(!er)&lt;br /&gt;
(!es)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wann ist ein Pronomenbezug unklar?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Wenn mehrere Bezugswörter möglich sind)&lt;br /&gt;
(!Wenn ein Satz ein Verb enthält)&lt;br /&gt;
(!Wenn das Pronomen am Satzanfang steht)&lt;br /&gt;
(!Wenn ein Nomen im Plural steht)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Memory ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;memo-quiz&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Personalpronomen || ich du er sie es&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Possessivpronomen || mein dein unser&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Reflexivpronomen || mich dich sich&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Demonstrativpronomen || dieser jener derselbe&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Relativpronomen || verbindet Hauptsatz und Nebensatz&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Interrogativpronomen || fragt nach Person oder Sache&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Indefinitpronomen || jemand niemand etwas&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Reziprokpronomen || einander&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Drag and Drop ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;lueckentext-quiz&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; &lt;br /&gt;
! Ordne die richtigen Begriffe zu.&lt;br /&gt;
! Thema&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Personalpronomen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Ich lese und du hörst zu.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Possessivpronomen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Das ist mein Ordner.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Reflexivpronomen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Mira freut sich.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Demonstrativpronomen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Dieser Satz ist wichtig.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Relativpronomen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Das ist der Text, den ich übe.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Interrogativpronomen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Wer erklärt die Aufgabe?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Indefinitpronomen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Jemand hat eine Idee.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Reziprokpronomen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Die Partner helfen einander.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Kreuzworträtsel ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;kreuzwort-quiz&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Pronomen || Wie heißt die Wortart, die auch Fürwort genannt wird?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Kasus || Wie heißt die grammatische Kategorie Fall mit lateinischem Fachwort?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Dativ || Welcher Fall antwortet häufig auf die Frage wem?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Numerus || Wie heißt die grammatische Kategorie Zahl mit lateinischem Fachwort?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Genus || Wie heißt die grammatische Kategorie grammatisches Geschlecht mit lateinischem Fachwort?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Relativsatz || Wie nennt man einen Nebensatz, der durch ein Relativpronomen eingeleitet werden kann?&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== LearningApps ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;iframe&amp;gt; https://learningapps.org/index.php?s=Pronomen+Wortarten &amp;lt;/iframe&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Lückentext ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;quiz display=simple&amp;gt;&lt;br /&gt;
{&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Vervollständige den Text.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
|type=&amp;quot;{}&amp;quot;}&lt;br /&gt;
Pronomen gehören zu den { Wortarten }. Sie werden traditionell auch { Fürwörter } genannt. In Texten können sie Nomen oder ganze Nominalgruppen { ersetzen }. Personalpronomen wie ich, du oder wir zeigen die grammatische { Person }. Possessivpronomen drücken { Zugehörigkeit } aus. Reflexivpronomen beziehen sich auf das { Subjekt } zurück. Relativpronomen leiten häufig einen { Relativsatz } ein. Interrogativpronomen verwendet man in { Fragen }. Viele Pronomen verändern ihre Form nach dem { Kasus }. Gute Texte nutzen Pronomen so, dass Bezüge { klar } bleiben.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/quiz&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Offene Aufgaben =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
=== Leicht ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Pronomen markieren]]: Markiere in einem kurzen Zeitungsartikel, Schulbuchtext oder Märchen alle Pronomen und schreibe jeweils die Pronomenart daneben.&lt;br /&gt;
# [[Nomen ersetzen]]: Schreibe fünf Sätze mit wiederholten Nomen und verbessere sie, indem Du passende Pronomen einsetzt.&lt;br /&gt;
# [[Pronomen-Steckbrief]]: Gestalte einen Steckbrief zu einer Pronomenart mit Definition, Beispielen und zwei eigenen Übungssätzen.&lt;br /&gt;
# [[Anrede untersuchen]]: Sammle Beispiele für &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;du&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ihr&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sie&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; aus Alltag, Schule oder Medien und erkläre die Wirkung der Anrede.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
=== Standard ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Textkohärenz verbessern]]: Überarbeite einen kurzen Text so, dass Wiederholungen durch Pronomen ersetzt werden, aber alle Bezüge eindeutig bleiben.&lt;br /&gt;
# [[Pronomenarten vergleichen]]: Vergleiche Personalpronomen, Possessivpronomen und Reflexivpronomen in einer Tabelle mit eigenen Beispielen.&lt;br /&gt;
# [[Relativsätze bauen]]: Verbinde zehn kurze Hauptsätze mithilfe von Relativpronomen zu genaueren und abwechslungsreicheren Sätzen.&lt;br /&gt;
# [[Fehleranalyse]]: Suche in selbst geschriebenen Texten oder Übungssätzen fünf Pronomenfehler und erkläre, wie man sie verbessert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
=== Schwer ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Mini-Unterricht]]: Entwickle eine kurze Unterrichtseinheit zu Pronomen mit Einstieg, Erklärphase, Übung und Lernkontrolle für jüngere Lernende.&lt;br /&gt;
# [[Sprachvergleich]]: Vergleiche Pronomen im Deutschen mit Pronomen in einer anderen Sprache, die Du kennst oder recherchierst, und erkläre Gemeinsamkeiten und Unterschiede.&lt;br /&gt;
# [[Pronomen und Respekt]]: Erstelle ein Informationsplakat darüber, warum Pronomen und Anredeformen für respektvolle Kommunikation wichtig sind.&lt;br /&gt;
# [[Korpusprojekt]]: Analysiere in einem längeren Text, wie Pronomen den roten Faden herstellen, und markiere alle Rückverweise farbig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{:Offene Aufgabe - MOOC erstellen}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Lernkontrolle =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Textanalyse]]: Analysiere einen Sachtextabschnitt und erkläre, wie Pronomen zur Verbindung der Sätze beitragen.&lt;br /&gt;
# [[Mehrdeutigkeit]]: Formuliere drei Sätze mit unklarem Pronomenbezug und schreibe sie anschließend eindeutig um.&lt;br /&gt;
# [[Kasusentscheidung]]: Begründe in fünf Beispielen, warum ein Pronomen im Nominativ, Akkusativ oder Dativ stehen muss.&lt;br /&gt;
# [[Pronomenarten im Vergleich]]: Erkläre an selbst gewählten Beispielen, warum &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;wer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;der&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;dieser&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; und &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;jemand&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; unterschiedliche Funktionen haben.&lt;br /&gt;
# [[Transferaufgabe]]: Schreibe einen kurzen Bericht über ein Klassenerlebnis und überarbeite ihn so, dass Pronomen sinnvoll, abwechslungsreich und eindeutig verwendet werden.&lt;br /&gt;
# [[Sprachreflexion]]: Diskutiere, warum der traditionelle Begriff &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Fürwort&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; hilfreich, aber nicht für alle Pronomenfunktionen ausreichend ist.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Lernnachweis =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für einen gelungenen [[Lernnachweis]] zum Thema &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Pronomen&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; solltest Du zeigen, dass Du Pronomen nicht nur auswendig erkennst, sondern in eigenen Texten bewusst verwendest.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Fachbegriffe]]: Du verwendest Begriffe wie [[Personalpronomen]], [[Possessivpronomen]], [[Reflexivpronomen]], [[Relativpronomen]], [[Interrogativpronomen]], [[Indefinitpronomen]], [[Kasus]], [[Numerus]] und [[Genus]] korrekt.&lt;br /&gt;
# [[Satzanalyse]]: Du bestimmst Pronomen in Sätzen und erklärst ihre Funktion.&lt;br /&gt;
# [[Kasusgebrauch]]: Du wählst passende Pronomenformen im Nominativ, Akkusativ und Dativ.&lt;br /&gt;
# [[Textüberarbeitung]]: Du überarbeitest einen Text so, dass Pronomen Wiederholungen vermeiden und Bezüge klar bleiben.&lt;br /&gt;
# [[Reflexion]]: Du erklärst, warum Pronomen für Verständlichkeit, Höflichkeit und Textzusammenhang wichtig sind.&lt;br /&gt;
# [[Eigenständigkeit]]: Du erstellst eigene Beispiele, Aufgaben oder ein Lernprodukt zum Thema.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= OERs zum Thema =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;iframe&amp;gt; https://de.m.wikipedia.org/wiki/Pronomen &amp;lt;/iframe&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Links =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| align=center&lt;br /&gt;
{{:D-Tab}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Pronomen]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
# [[Personalpronomen]]&lt;br /&gt;
# [[Possessivpronomen]]&lt;br /&gt;
# [[Reflexivpronomen]]&lt;br /&gt;
# [[Demonstrativpronomen]]&lt;br /&gt;
# [[Relativpronomen]]&lt;br /&gt;
# [[Interrogativpronomen]]&lt;br /&gt;
# [[Indefinitpronomen]]&lt;br /&gt;
# [[Reziprokpronomen]]&lt;br /&gt;
# [[Wortarten]]&lt;br /&gt;
# [[Kasus]]&lt;br /&gt;
# [[Numerus]]&lt;br /&gt;
# [[Genus]]&lt;br /&gt;
# [[Satzanalyse]]&lt;br /&gt;
# [[Textkohärenz]]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Deutsch]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Grammatik]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Wortarten]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Pronomen]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Sprachbewusstsein]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Sekundarstufe I]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Klasse 5-6]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Klasse 7-8]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= aiMOOC-Projekte =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:AI_MOOC]] [[Kategorie:GPT aiMOOC]]&lt;br /&gt;
{{MT}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Glanz</name></author>
	</entry>
</feed>