<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://staging.moocwiki.org/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=M10_E_-_Halbwertszeit_und_Verdopplungszeit_interpretieren</id>
	<title>M10 E - Halbwertszeit und Verdopplungszeit interpretieren - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://staging.moocwiki.org/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=M10_E_-_Halbwertszeit_und_Verdopplungszeit_interpretieren"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://staging.moocwiki.org/index.php?title=M10_E_-_Halbwertszeit_und_Verdopplungszeit_interpretieren&amp;action=history"/>
	<updated>2026-09-28T05:32:30Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in MOOCsWiki Staging</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.46.0</generator>
	<entry>
		<id>https://staging.moocwiki.org/index.php?title=M10_E_-_Halbwertszeit_und_Verdopplungszeit_interpretieren&amp;diff=57469&amp;oldid=prev</id>
		<title>Glanz: aiMOOC über GPT aiMOOC Action erstellt</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://staging.moocwiki.org/index.php?title=M10_E_-_Halbwertszeit_und_Verdopplungszeit_interpretieren&amp;diff=57469&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-09-28T02:53:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;aiMOOC über GPT aiMOOC Action erstellt&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{T}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= M10 E - Halbwertszeit und Verdopplungszeit interpretieren =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mini-Beschreibung:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Verstehe Halbwerts- und Verdopplungszeit als charakteristische Zeitspannen exponentieller Prozesse und bestimme beziehungsweise interpretiere sie in geeigneten Modellen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Zielgruppe:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Mathematik Klasse 10, Baden-Württemberg, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;E-Niveau&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Exponential animation.gif|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Beobachtungsauftrag zur Animation:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Achte nicht nur darauf, dass der Graph steigt. Suche gleiche Zeitabstände, in denen sich ein Funktionswert jeweils mit demselben Faktor verändert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|   https://www.youtube.com/watch?v=FrLrcO08IWM   |500|center}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Einleitung =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bei einem [[Exponentielles Wachstum|exponentiellen Prozess]] ändert sich eine Größe in gleichen Zeitabschnitten immer mit demselben &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Faktor&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Zwei besonders aussagekräftige Zeitspannen sind:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Halbwertszeit]]: Zeit, nach der bei exponentiellem Zerfall nur noch die Hälfte vorhanden ist.&lt;br /&gt;
# [[Verdopplungszeit]]: Zeit, nach der bei exponentiellem Wachstum das Doppelte vorhanden ist.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für ein Exponentialmodell&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot a^t&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
gilt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a&amp;gt;1&amp;lt;/math&amp;gt; bedeutet Wachstum.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;0&amp;lt;a&amp;lt;1&amp;lt;/math&amp;gt; bedeutet Zerfall.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die charakteristischen Zeiten hängen bei einem echten Exponentialmodell &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;nicht vom Anfangswert&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;math&amp;gt;f_0&amp;lt;/math&amp;gt; ab.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Lernziele ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nach diesem aiMOOC kannst Du:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Exponentialfunktion|Exponentialmodelle]] an Term, Tabelle und Graph erkennen.&lt;br /&gt;
# Halbwertszeit und Verdopplungszeit aus Graphen, Tabellen und Funktionsgleichungen bestimmen.&lt;br /&gt;
# Modelle direkt mit &amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}&amp;lt;/math&amp;gt; oder &amp;lt;math&amp;gt;T_2&amp;lt;/math&amp;gt; formulieren.&lt;br /&gt;
# die Formeln für &amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}&amp;lt;/math&amp;gt; und &amp;lt;math&amp;gt;T_2&amp;lt;/math&amp;gt; formal herleiten.&lt;br /&gt;
# begründen, warum diese Zeiten bei exponentiellen Prozessen unabhängig vom gewählten Startzeitpunkt sind.&lt;br /&gt;
# Gegenbeispiele prüfen und erkennen, wann ein Prozess &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;nicht&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; exponentiell ist.&lt;br /&gt;
# digitale Berechnungen und KI-Ausgaben durch Einsetzen, Überschlagen und graphische Kontrolle prüfen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Vorwissen-Check ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prüfe zuerst diese vier Grundlagen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;1. Prozentfaktor&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;+8\%\quad\Longrightarrow\quad a=1{,}08&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;-7\%\quad\Longrightarrow\quad a=0{,}93&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;2. Potenzregel&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a^{x+y}=a^x\cdot a^y&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;3. Logarithmus als Umkehrung des Potenzierens&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a^x=b\quad\Longleftrightarrow\quad x=\frac{\ln(b)}{\ln(a)}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
für &amp;lt;math&amp;gt;a&amp;gt;0&amp;lt;/math&amp;gt;, &amp;lt;math&amp;gt;a\neq1&amp;lt;/math&amp;gt;, &amp;lt;math&amp;gt;b&amp;gt;0&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;4. Modellentscheidung&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Linear: gleiche &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Differenz&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pro Zeitschritt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Exponentiell: gleicher &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Faktor&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pro Zeitschritt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;lueckentext-quiz&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bei &amp;lt;math&amp;gt;100,110,120,130,\ldots&amp;lt;/math&amp;gt; ist die Entwicklung || { linear }&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Bei &amp;lt;math&amp;gt;100,110,121,133{,}1,\ldots&amp;lt;/math&amp;gt; ist die Entwicklung || { exponentiell }&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Zu einer Abnahme um &amp;lt;math&amp;gt;12\%&amp;lt;/math&amp;gt; gehört der Faktor || { 0,88 }&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Halbwertszeit verstehen =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Exponential-decay-half-life.svg|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der Graph zeigt die zentrale Struktur:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;N_0\;\longrightarrow\;\frac{N_0}{2}\;\longrightarrow\;\frac{N_0}{4}\;\longrightarrow\;\frac{N_0}{8}\;\longrightarrow\cdots&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
und dazu die Zeitpunkte&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;0,\;T_{1/2},\;2T_{1/2},\;3T_{1/2},\ldots&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Merksatz:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; In jeder weiteren Halbwertszeit wird der gerade vorhandene Wert erneut halbiert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein Modell mit direkt sichtbarer Halbwertszeit lautet:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot\left(\frac12\right)^{\frac{t}{T_{1/2}}}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Setzt Du &amp;lt;math&amp;gt;t=T_{1/2}&amp;lt;/math&amp;gt;, erhältst Du sofort:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(T_{1/2})=f_0\cdot\left(\frac12\right)^1=\frac{f_0}{2}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|   https://www.youtube.com/watch?v=tpZb4UM-auI   |500|center}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Visuelle Schritt-für-Schritt-Erklärung: Zerfall ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Beispiel:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Anfangs sind &amp;lt;math&amp;gt;640&amp;lt;/math&amp;gt; Einheiten vorhanden. Die Halbwertszeit beträgt &amp;lt;math&amp;gt;3&amp;lt;/math&amp;gt; Stunden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=640\cdot\left(\frac12\right)^{\frac{t}{3}}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Schritt 1:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;math&amp;gt;t=0&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(0)=640&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Schritt 2:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;math&amp;gt;t=3&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(3)=640\cdot\frac12=320&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Schritt 3:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;math&amp;gt;t=6&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(6)=640\cdot\left(\frac12\right)^2=160&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Schritt 4:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;math&amp;gt;t=9&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(9)=640\cdot\left(\frac12\right)^3=80&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Halbwertszeit ist also kein einmaliges Ereignis. Sie beschreibt einen sich wiederholenden &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Faktorprozess&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Radiometric dating animation.gif|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Medienauftrag:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Stoppe gedanklich nach jeder Halbwertszeit. Notiere die Folge der verbleibenden Anteile:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;1,\;\frac12,\;\frac14,\;\frac18,\;\frac1{16},\ldots&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Verdopplungszeit verstehen =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bei exponentiellem Wachstum beschreibt &amp;lt;math&amp;gt;T_2&amp;lt;/math&amp;gt; die Zeitspanne, nach der aus einem Wert das Doppelte wird.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;N_0\;\longrightarrow\;2N_0\;\longrightarrow\;4N_0\;\longrightarrow\;8N_0\;\longrightarrow\cdots&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein Modell mit direkt sichtbarer Verdopplungszeit lautet:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot2^{\frac{t}{T_2}}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Denn:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(T_2)=f_0\cdot2^1=2f_0&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Exponentielles wachstum2.svg|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Graphenauftrag:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Suche zwei Punkte, deren Funktionswerte sich genau verdoppeln. Miss den horizontalen Abstand. Wiederhole das an einer anderen Stelle des Graphen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|   https://www.youtube.com/watch?v=oJ19IGm5nKE   |500|center}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Reales Wachstum beobachten – aber Modellgrenzen mitdenken ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:E.coli-colony-growth.gif|400px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eine Bakterienkolonie kann unter günstigen Bedingungen zeitweise näherungsweise exponentiell wachsen. In realen Systemen sind Nahrung, Platz und andere Ressourcen jedoch begrenzt. Ein Exponentialmodell ist deshalb immer eine &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Modellannahme&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, keine Garantie für unbegrenztes Wachstum.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Halbwerts- und Verdopplungszeit aus dem Wachstumsfaktor berechnen =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gegeben ist&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot a^t&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Verdopplungszeit formal herleiten ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gesucht ist &amp;lt;math&amp;gt;T_2&amp;lt;/math&amp;gt; mit&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t+T_2)=2f(t)&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Einsetzen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f_0\cdot a^{t+T_2}=2f_0\cdot a^t&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Potenzregel:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f_0\cdot a^t\cdot a^{T_2}=2f_0\cdot a^t&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kürzen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a^{T_2}=2&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Logarithmieren:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2\ln(a)=\ln(2)&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Damit:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2=\frac{\ln(2)}{\ln(a)}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Diese Formel liefert eine positive Verdopplungszeit für &amp;lt;math&amp;gt;a&amp;gt;1&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Halbwertszeit formal herleiten ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gesucht ist &amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}&amp;lt;/math&amp;gt; mit&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t+T_{1/2})=\frac12f(t)&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nach demselben Kürzungsschritt folgt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a^{T_{1/2}}=\frac12&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
und damit:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}=\frac{\ln(1/2)}{\ln(a)}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für &amp;lt;math&amp;gt;0&amp;lt;a&amp;lt;1&amp;lt;/math&amp;gt; sind Zähler und Nenner negativ. Deshalb ist &amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}&amp;gt;0&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mit &amp;lt;math&amp;gt;\ln(1/2)=-\ln(2)&amp;lt;/math&amp;gt; kann man auch schreiben:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}=-\frac{\ln(2)}{\ln(a)}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Warum ist die charakteristische Zeit unabhängig vom Anfangswert? ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für jedes &amp;lt;math&amp;gt;t&amp;lt;/math&amp;gt; gilt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\frac{f(t+T)}{f(t)}=\frac{f_0a^{t+T}}{f_0a^t}=a^T&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der Anfangswert &amp;lt;math&amp;gt;f_0&amp;lt;/math&amp;gt; und der Startzeitpunkt &amp;lt;math&amp;gt;t&amp;lt;/math&amp;gt; verschwinden beim Kürzen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Damit ist der Faktor über eine feste Zeitspanne &amp;lt;math&amp;gt;T&amp;lt;/math&amp;gt; überall gleich.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für Verdopplung:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a^T=2&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für Halbierung:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a^T=\frac12&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Das ist die eigentliche mathematische Begründung&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; dafür, dass Halbwerts- und Verdopplungszeit charakteristische Größen eines Exponentialmodells sind.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Modell mit der Basis &amp;lt;math&amp;gt;e&amp;lt;/math&amp;gt; =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0e^{kt}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
gilt bei Wachstum &amp;lt;math&amp;gt;k&amp;gt;0&amp;lt;/math&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2=\frac{\ln(2)}{k}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
und bei Zerfall &amp;lt;math&amp;gt;k&amp;lt;0&amp;lt;/math&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}=-\frac{\ln(2)}{k}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
beziehungsweise&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}=\frac{\ln(2)}{|k|}&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Verallgemeinerung: Zeit für einen beliebigen Faktor ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soll sich ein Wert mit dem Faktor &amp;lt;math&amp;gt;r&amp;lt;/math&amp;gt; verändern, gilt&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t+T_r)=r\cdot f(t)&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Daraus folgt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a^{T_r}=r&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
und somit:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_r=\frac{\ln(r)}{\ln(a)}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Verdopplungszeit ist der Spezialfall &amp;lt;math&amp;gt;r=2&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Halbwertszeit ist der Spezialfall &amp;lt;math&amp;gt;r=\frac12&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Halbwertszeit und Verdopplungszeit im Graphen interpretieren =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Doubling time vs half life.svg|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Graphische Idee:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für eine Verdopplungszeit suchst Du zwei Höhen &amp;lt;math&amp;gt;y&amp;lt;/math&amp;gt; und &amp;lt;math&amp;gt;2y&amp;lt;/math&amp;gt;. Der horizontale Abstand ihrer Schnittpunkte mit dem Graphen ist &amp;lt;math&amp;gt;T_2&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für eine Halbwertszeit suchst Du zwei Höhen &amp;lt;math&amp;gt;y&amp;lt;/math&amp;gt; und &amp;lt;math&amp;gt;\frac y2&amp;lt;/math&amp;gt;. Der horizontale Abstand ist &amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wichtig:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Bei einem echten Exponentialmodell ist dieser horizontale Abstand unabhängig davon, welche geeignete Höhe &amp;lt;math&amp;gt;y&amp;lt;/math&amp;gt; Du wählst.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Interaktive Beispiele =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Beispiel 1 – Halbwertszeit direkt nutzen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gegeben:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f_0=1200&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}=6&amp;lt;/math&amp;gt; Stunden&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gesucht: &amp;lt;math&amp;gt;f(18)&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Schritt 1: Anzahl der Halbwertszeiten&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\frac{18}{6}=3&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Schritt 2: Modell&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(18)=1200\cdot\left(\frac12\right)^3&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Schritt 3: Ergebnis&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(18)=150&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Interpretation:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Nach 18 Stunden sind noch &amp;lt;math&amp;gt;12{,}5\%&amp;lt;/math&amp;gt; des Anfangswerts vorhanden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;lueckentext-quiz&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nach &amp;lt;math&amp;gt;6&amp;lt;/math&amp;gt; Stunden || { 600 }&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nach &amp;lt;math&amp;gt;12&amp;lt;/math&amp;gt; Stunden || { 300 }&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nach &amp;lt;math&amp;gt;18&amp;lt;/math&amp;gt; Stunden || { 150 }&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Beispiel 2 – Verdopplungszeit aus dem Faktor bestimmen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gegeben:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=80\cdot1{,}08^t&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gesucht: &amp;lt;math&amp;gt;T_2&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2=\frac{\ln(2)}{\ln(1{,}08)}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2\approx9{,}01&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Interpretation:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Der modellierte Bestand verdoppelt sich ungefähr alle &amp;lt;math&amp;gt;9{,}01&amp;lt;/math&amp;gt; Zeiteinheiten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Kontrolle:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;1{,}08^{9{,}01}\approx2&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Beispiel 3 – Halbwertszeit aus zwei Messwerten erkennen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gegeben:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(0)=240&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(5)=60&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vergleiche:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\frac{60}{240}=\frac14=\left(\frac12\right)^2&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In 5 Zeiteinheiten liegen also zwei Halbierungen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;2T_{1/2}=5&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}=2{,}5&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Beispiel 4 – Verdopplungszeit aus zwei Messwerten erkennen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gegeben:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(0)=80&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(6)=320&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vergleiche:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\frac{320}{80}=4=2^2&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In 6 Zeiteinheiten liegen zwei Verdopplungen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;2T_2=6&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2=3&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Beispiel 5 – Verschobener Startpunkt ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gegeben:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;g(t)=40\cdot2^{\frac{t-2}{5}}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der Ausdruck &amp;lt;math&amp;gt;t-2&amp;lt;/math&amp;gt; verschiebt den Graphen horizontal, ändert aber die Verdopplungszeit nicht.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Denn:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\frac{g(t+5)}{g(t)}=\frac{40\cdot2^{\frac{t+3}{5}}}{40\cdot2^{\frac{t-2}{5}}}=2&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Also:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2=5&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Übungen mit Hilfestufen und Feedback =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Übung A – Zerfall ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein Modell lautet:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=500\cdot0{,}93^t&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bestimme die Halbwertszeit.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 1:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Setze &amp;lt;math&amp;gt;0{,}93^T=\frac12&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 2:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Verwende&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T=\frac{\ln(1/2)}{\ln(0{,}93)}&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 3:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T\approx9{,}55&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Feedback:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Ein negativer Wert für die Halbwertszeit wäre hier ein Rechen- oder Vorzeichenfehler. Beide Logarithmen sind negativ, ihr Quotient ist positiv.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Übung B – Wachstum ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein Bestand wächst pro Stunde um &amp;lt;math&amp;gt;12\%&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bestimme die Verdopplungszeit.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 1:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a=1{,}12&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 2:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2=\frac{\ln(2)}{\ln(1{,}12)}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 3:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2\approx6{,}12&amp;lt;/math&amp;gt; Stunden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Feedback:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Die Verdopplungszeit hängt vom Faktor &amp;lt;math&amp;gt;1{,}12&amp;lt;/math&amp;gt;, nicht vom Anfangswert des Bestands ab.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Übung C – Modell aufstellen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eine Größe startet mit &amp;lt;math&amp;gt;900&amp;lt;/math&amp;gt; Einheiten und halbiert sich alle &amp;lt;math&amp;gt;4&amp;lt;/math&amp;gt; Tage.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Stelle ein Modell auf.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 1:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Verwende die direkte Halbwertszeitform.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 2:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot\left(\frac12\right)^{t/T_{1/2}}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Lösung:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=900\cdot\left(\frac12\right)^{t/4}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Feedback:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Prüfe mit &amp;lt;math&amp;gt;t=4&amp;lt;/math&amp;gt;. Es muss &amp;lt;math&amp;gt;450&amp;lt;/math&amp;gt; entstehen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Übung D – Beweisidee ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Begründe für&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=c\cdot a^t&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
formal, dass der Quotient &amp;lt;math&amp;gt;\frac{f(t+T)}{f(t)}&amp;lt;/math&amp;gt; nicht von &amp;lt;math&amp;gt;t&amp;lt;/math&amp;gt; abhängt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 1:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Setze beide Funktionsterme vollständig ein.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Hilfestufe 2:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Nutze &amp;lt;math&amp;gt;a^{t+T}=a^ta^T&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Lösungskern:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\frac{c a^{t+T}}{c a^t}=a^T&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Feedback:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Eine bloße Aussage wie „Exponentialfunktionen wachsen immer gleich“ reicht auf E-Niveau nicht. Entscheidend ist die algebraische Begründung.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Typische Fehler =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Prozentwert mit Faktor verwechseln:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;math&amp;gt;8\%&amp;lt;/math&amp;gt; Wachstum bedeutet &amp;lt;math&amp;gt;a=1{,}08&amp;lt;/math&amp;gt;, nicht &amp;lt;math&amp;gt;a=0{,}08&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Halbwertszeit mit halbem Zeitpunkt verwechseln:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Halbwertszeit bezeichnet einen Zeitabstand, nicht „die Hälfte der bisherigen Zeit“.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Lineare Halbierung annehmen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Bei exponentiellem Zerfall wird immer der aktuelle Wert halbiert.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Vorzeichenfehler:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Bei &amp;lt;math&amp;gt;0&amp;lt;a&amp;lt;1&amp;lt;/math&amp;gt; ist &amp;lt;math&amp;gt;\ln(a)&amp;lt;0&amp;lt;/math&amp;gt;. Die Halbwertszeit bleibt trotzdem positiv.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Einheit vergessen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Wenn &amp;lt;math&amp;gt;t&amp;lt;/math&amp;gt; in Tagen gemessen wird, hat auch &amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}&amp;lt;/math&amp;gt; oder &amp;lt;math&amp;gt;T_2&amp;lt;/math&amp;gt; die Einheit Tage.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Graph falsch ablesen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Entscheidend ist der horizontale Zeitabstand zwischen &amp;lt;math&amp;gt;y&amp;lt;/math&amp;gt; und &amp;lt;math&amp;gt;2y&amp;lt;/math&amp;gt; beziehungsweise &amp;lt;math&amp;gt;y/2&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ungeeignetes Modell verwenden:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Nicht jeder steigende oder fallende Graph ist exponentiell.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Gegenbeispiel: Warum nicht jeder Zerfall eine Halbwertszeit als Konstante besitzt =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Betrachte das lineare Modell&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=100-10t&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Von &amp;lt;math&amp;gt;100&amp;lt;/math&amp;gt; auf &amp;lt;math&amp;gt;50&amp;lt;/math&amp;gt; dauert es:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;5&amp;lt;/math&amp;gt; Zeiteinheiten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Von &amp;lt;math&amp;gt;50&amp;lt;/math&amp;gt; auf &amp;lt;math&amp;gt;25&amp;lt;/math&amp;gt; dauert es:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;2{,}5&amp;lt;/math&amp;gt; Zeiteinheiten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die „Halbierungszeit“ ist also nicht konstant.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Schluss:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Eine konstante Halbwertszeit ist eine charakteristische Eigenschaft eines passenden exponentiellen Zerfallsmodells, nicht irgendeiner Abnahme.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Digitale Werkzeuge und KI kritisch nutzen =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ein Taschenrechner, CAS, Tabellenkalkulationsprogramm oder eine KI kann Rechenschritte beschleunigen. Prüfe Ergebnisse trotzdem mathematisch.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Einsetzen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Gilt bei einer berechneten Verdopplungszeit tatsächlich ungefähr &amp;lt;math&amp;gt;f(t+T_2)=2f(t)&amp;lt;/math&amp;gt;?&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Überschlagen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Bei starkem Wachstum muss die Verdopplungszeit kürzer sein als bei schwachem Wachstum.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Graph prüfen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Passt die berechnete Zeit zum sichtbaren horizontalen Abstand?&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Einheiten prüfen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Stimmen Minuten, Stunden, Tage oder Jahre?&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Modell prüfen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Rechtfertigen die Daten überhaupt ein Exponentialmodell?&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Datenschutz:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Verwende für Lernaufgaben keine personenbezogenen Daten.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;KI-Ausgaben prüfen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Eine KI-Antwort ersetzt keinen mathematischen Beweis. Insbesondere Herleitungen müssen durch nachvollziehbare Umformungen abgesichert werden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Selbstkontrolle =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Entscheide jeweils selbst, bevor Du die Auflösung liest.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Aussage 1:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Ein Prozess wächst mit Faktor &amp;lt;math&amp;gt;1{,}05&amp;lt;/math&amp;gt; pro Zeiteinheit. Seine Verdopplungszeit ist unabhängig vom Anfangswert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Auflösung:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Richtig, denn &amp;lt;math&amp;gt;T_2=\frac{\ln2}{\ln1{,}05}&amp;lt;/math&amp;gt; enthält keinen Anfangswert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Aussage 2:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Bei Halbwertszeit &amp;lt;math&amp;gt;4&amp;lt;/math&amp;gt; sind nach &amp;lt;math&amp;gt;8&amp;lt;/math&amp;gt; Zeiteinheiten noch &amp;lt;math&amp;gt;25\%&amp;lt;/math&amp;gt; vorhanden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Auflösung:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Richtig, denn &amp;lt;math&amp;gt;\left(\frac12\right)^2=\frac14&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Aussage 3:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Ein linear fallender Bestand besitzt immer eine konstante Halbwertszeit.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Auflösung:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Falsch. Beim linearen Modell ist die Zeit bis zur nächsten Halbierung im Allgemeinen nicht konstant.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Aussage 4:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Bei einem Zerfallsfaktor &amp;lt;math&amp;gt;0{,}8&amp;lt;/math&amp;gt; ist &amp;lt;math&amp;gt;\ln(0{,}8)&amp;lt;/math&amp;gt; negativ.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Auflösung:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Richtig. Das ist mitentscheidend dafür, dass die Formel für &amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}&amp;lt;/math&amp;gt; einen positiven Wert liefert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Transfer =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Transfer 1 – Zwei Modelle vergleichen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Modell A:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;A(t)=200\cdot2^{t/5}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Modell B:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;B(t)=700\cdot2^{t/5}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Beide Modelle haben&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;T_2=5&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sie unterscheiden sich nur im Anfangsniveau.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Begründung:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\frac{A(t+5)}{A(t)}=2&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
und&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;\frac{B(t+5)}{B(t)}=2&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Transfer 2 – Aus Verdopplungszeit einen Wachstumsfaktor gewinnen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gegeben ist &amp;lt;math&amp;gt;T_2=7&amp;lt;/math&amp;gt; Zeiteinheiten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aus&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a^7=2&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
folgt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a=2^{1/7}&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
und damit das Modell&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot\left(2^{1/7}\right)^t&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Äquivalent:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot2^{t/7}&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Transfer 3 – Aus Halbwertszeit einen Zerfallsfaktor gewinnen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gegeben ist &amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}=10&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aus&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a^{10}=\frac12&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
folgt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;a=\left(\frac12\right)^{1/10}&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Damit:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot\left(\frac12\right)^{t/10}&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Kompetenzcheck E-Niveau =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Du arbeitest sicher auf E-Niveau, wenn Du nicht nur Ergebnisse berechnest, sondern Zusammenhänge begründen kannst.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Darstellen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Du wechselst zwischen Term, Graph, Tabelle und sprachlicher Interpretation.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Herleiten:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Du leitest &amp;lt;math&amp;gt;T_2=\frac{\ln2}{\ln a}&amp;lt;/math&amp;gt; und &amp;lt;math&amp;gt;T_{1/2}=\frac{\ln(1/2)}{\ln a}&amp;lt;/math&amp;gt; her.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Verallgemeinern:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Du erklärst &amp;lt;math&amp;gt;T_r=\frac{\ln r}{\ln a}&amp;lt;/math&amp;gt;.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Beweisen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Du zeigst mit einem Quotienten, warum die charakteristische Zeit unabhängig von &amp;lt;math&amp;gt;f_0&amp;lt;/math&amp;gt; und &amp;lt;math&amp;gt;t&amp;lt;/math&amp;gt; ist.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Gegenbeispiele prüfen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Du erkennst, dass lineare oder logistische Entwicklungen nicht automatisch eine konstante Halbwerts- oder Verdopplungszeit besitzen.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Modellieren:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Du formulierst aus Sachinformationen ein geeignetes Exponentialmodell und prüfst seine Grenzen.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Digital prüfen:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; Du kontrollierst Rechner- oder KI-Ergebnisse durch mathematische Argumente.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Reflexion =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Beantworte schriftlich:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Charakteristische Zeit]]: Warum ist eine Verdopplungszeit informativer als die bloße Aussage „der Bestand wächst“?&lt;br /&gt;
# [[Modellkritik]]: Welche Beobachtung in Messdaten würde Dich daran zweifeln lassen, dass ein exponentielles Modell geeignet ist?&lt;br /&gt;
# [[Beweis]]: Welche Stelle der Herleitung zeigt ausdrücklich, dass der Anfangswert keine Rolle spielt?&lt;br /&gt;
# [[Darstellungswechsel]]: Welche Darstellung hilft Dir am meisten – Term, Tabelle, Graph oder Animation – und welche Information erkennst Du darin besonders gut?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Folgekurs =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Als nächster Schritt passt:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[M10 E - Exponentialgleichungen mit Logarithmen lösen|M10 E - Exponentialgleichungen mit Logarithmen lösen]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dort wird das Lösen von Gleichungen wie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;math&amp;gt;500\cdot1{,}07^t=1000&amp;lt;/math&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
systematisch vertieft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Interaktive Aufgaben =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Quiz: Teste Dein Wissen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Was beschreibt die Halbwertszeit bei exponentiellem Zerfall?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Die Zeit bis der aktuelle Wert halbiert ist)&lt;br /&gt;
(!Die Hälfte der gesamten Beobachtungszeit)&lt;br /&gt;
(!Die Zeit bis der Wert null ist)&lt;br /&gt;
(!Den Anfangswert des Prozesses)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Gleichung bestimmt die Verdopplungszeit bei f von t gleich f null mal a hoch t?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(a hoch T gleich zwei)&lt;br /&gt;
(!a hoch T gleich ein halb)&lt;br /&gt;
(!T hoch a gleich zwei)&lt;br /&gt;
(!a mal T gleich zwei)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Formel gilt für die Verdopplungszeit bei Wachstumsfaktor a?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(ln zwei geteilt durch ln a)&lt;br /&gt;
(!ln a geteilt durch ln zwei)&lt;br /&gt;
(!ln ein halb geteilt durch ln a)&lt;br /&gt;
(!zwei geteilt durch a)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Formel gilt für die Halbwertszeit bei einem Zerfallsfaktor zwischen null und eins?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(ln ein halb geteilt durch ln a)&lt;br /&gt;
(!ln zwei geteilt durch ln a)&lt;br /&gt;
(!ln a geteilt durch ln ein halb)&lt;br /&gt;
(!ein halb geteilt durch a)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Was geschieht nach drei Halbwertszeiten mit dem Anfangswert?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Es bleibt ein Achtel)&lt;br /&gt;
(!Es bleibt die Hälfte)&lt;br /&gt;
(!Es bleibt ein Viertel)&lt;br /&gt;
(!Es bleibt ein Sechstel)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ein Bestand verdoppelt sich alle fünf Stunden. Welcher Faktor liegt nach zehn Stunden gegenüber dem Anfang vor?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Vier)&lt;br /&gt;
(!Zwei)&lt;br /&gt;
(!Fünf)&lt;br /&gt;
(!Zehn)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Warum ist die Verdopplungszeit unabhängig vom Anfangswert?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Der Anfangswert kürzt sich im Quotienten heraus)&lt;br /&gt;
(!Der Anfangswert ist immer eins)&lt;br /&gt;
(!Der Logarithmus entfernt jede Einheit)&lt;br /&gt;
(!Der Graph beginnt immer im Ursprung)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Woran erkennst Du in einer Wertetabelle exponentielle Entwicklung bei gleichen Zeitabständen?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Am konstanten Quotienten aufeinanderfolgender Werte)&lt;br /&gt;
(!An der konstanten Differenz aufeinanderfolgender Werte)&lt;br /&gt;
(!An stets ganzzahligen Werten)&lt;br /&gt;
(!An einem Anfangswert von null)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Welche Aussage trifft auf ein lineares Zerfallsmodell im Allgemeinen zu?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Die Zeit bis zur nächsten Halbierung ist nicht konstant)&lt;br /&gt;
(!Es besitzt immer dieselbe Halbwertszeit)&lt;br /&gt;
(!Es hat immer den Faktor ein halb)&lt;br /&gt;
(!Es ist identisch mit exponentiellem Zerfall)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{MC}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Wie prüfst Du eine berechnete Verdopplungszeit sinnvoll?&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
(Du setzt sie ein und prüfst den Faktor zwei)&lt;br /&gt;
(!Du rundest sie immer auf eine ganze Zahl)&lt;br /&gt;
(!Du vergleichst sie nur mit dem Anfangswert)&lt;br /&gt;
(!Du ignorierst die Zeiteinheit)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Memory ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;memo-quiz&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Halbwertszeit || Zeit bis zum Faktor ein halb&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Verdopplungszeit || Zeit bis zum Faktor zwei&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Wachstumsfaktor || Konstanter Multiplikationsfaktor&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Logarithmus || Umkehrung des Potenzierens&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Exponentialmodell || Gleicher Faktor in gleichen Zeitabständen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Linearität || Gleiche Differenz in gleichen Zeitabständen&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Anfangswert || Funktionswert bei Zeit null&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Modellprüfung || Vergleich von Annahme und Daten&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Drag and Drop ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;lueckentext-quiz&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Ordne die richtigen Begriffe zu.&lt;br /&gt;
! Thema&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Halbwertszeit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| exponentieller Zerfall&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Verdopplungszeit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| exponentielles Wachstum&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Quotient&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Prüfung auf gleichen Faktor&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Differenz&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Kennzeichen linearer Entwicklung&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Logarithmus&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| Lösen einer Exponentialgleichung&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Kreuzworträtsel ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;kreuzwort-quiz&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Halbwertszeit || Wie heißt die charakteristische Zeit bis zur Hälfte?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Verdopplungszeit || Wie heißt die charakteristische Zeit bis zum Doppelten?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Logarithmus || Welche Rechenoperation hilft beim Lösen von Exponentialgleichungen?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Wachstum || Wie heißt eine exponentielle Zunahme?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Zerfall || Wie heißt eine exponentielle Abnahme?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Anfangswert || Wie heißt der Funktionswert zum Startzeitpunkt?&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
{{E}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== LearningApps ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;iframe&amp;gt; https://learningapps.org/index.php?s=Halbwertszeit+und+Verdopplungszeit &amp;lt;/iframe&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
== Lückentext ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;quiz display=simple&amp;gt;&lt;br /&gt;
{&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Vervollständige den Text.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
|type=&amp;quot;{}&amp;quot;}&lt;br /&gt;
Bei exponentiellem Wachstum wird in gleichen Zeitabständen stets mit demselben { Faktor } multipliziert.&lt;br /&gt;
Die Zeit bis zur Halbierung heißt { Halbwertszeit }.&lt;br /&gt;
Die Zeit bis zur Verdopplung heißt { Verdopplungszeit }.&lt;br /&gt;
Bei einem Wachstumsfaktor größer als eins liegt exponentielles { Wachstum } vor.&lt;br /&gt;
Bei einem Faktor zwischen null und eins liegt exponentieller { Zerfall } vor.&lt;br /&gt;
Zum Lösen der Gleichung für eine charakteristische Zeit kann der { Logarithmus } verwendet werden.&lt;br /&gt;
Bei einem Exponentialmodell ist die charakteristische Zeit vom { Anfangswert } unabhängig.&lt;br /&gt;
Ein digital berechnetes Ergebnis sollte durch { Einsetzen } kontrolliert werden.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/quiz&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Offene Aufgaben =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
=== Leicht ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Graphen lesen]]: Markiere auf einem selbst gezeichneten Zerfallsgraphen drei aufeinanderfolgende Halbwertszeiten.&lt;br /&gt;
# [[Wachstumsfolge]]: Erstelle eine Bildfolge zu einem Bestand, der sich in jedem Schritt verdoppelt, und beschrifte die Zeitpunkte.&lt;br /&gt;
# [[Halbierungsfolge]]: Starte mit einem selbst gewählten Anfangswert und berechne vier aufeinanderfolgende Halbierungen.&lt;br /&gt;
# [[Begriffe erklären]]: Erkläre Halbwertszeit und Verdopplungszeit mit je einem eigenen Beispiel und einer passenden Formel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
=== Standard ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Daten untersuchen]]: Erfinde eine kleine Wertetabelle mit konstantem Wachstumsfaktor und bestimme daraus die Verdopplungszeit.&lt;br /&gt;
# [[Graph und Term vergleichen]]: Zeichne zu &amp;lt;math&amp;gt;f(t)=100\cdot2^{t/4}&amp;lt;/math&amp;gt; einen Graphen und überprüfe die Verdopplungszeit an mindestens zwei Stellen.&lt;br /&gt;
# [[Modellkritik im Alltag]]: Suche einen realen Wachstumsprozess und erkläre, warum exponentielles Wachstum dort nur für einen begrenzten Zeitraum plausibel sein kann.&lt;br /&gt;
# [[Digitale Kontrolle]]: Berechne mit einem digitalen Werkzeug eine charakteristische Zeit und dokumentiere mindestens zwei unabhängige mathematische Kontrollen des Ergebnisses.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
=== Schwer ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Herleitung präsentieren]]: Erstelle ein Erklärvideo oder eine digitale Folie, in der Du &amp;lt;math&amp;gt;T_r=\frac{\ln r}{\ln a}&amp;lt;/math&amp;gt; formal herleitest.&lt;br /&gt;
# [[Gegenbeispiel konstruieren]]: Entwickle ein nicht exponentielles Modell, bei dem die Zeit bis zur nächsten Halbierung nicht konstant ist, und beweise dies an zwei Startwerten.&lt;br /&gt;
# [[Modelle vergleichen]]: Entwickle zwei Exponentialmodelle mit verschiedenen Anfangswerten, aber derselben Verdopplungszeit, und begründe algebraisch die Gemeinsamkeit.&lt;br /&gt;
# [[Komplexes Modell prüfen]]: Untersuche reale oder simulierte Daten, passe ein Exponentialmodell an, bestimme eine charakteristische Zeit und diskutiere systematisch die Grenzen des Modells. Verwende keine personenbezogenen Daten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{:Offene Aufgabe - MOOC erstellen}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Lernkontrolle =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# [[Modellbegründung]]: Ein Bestand wächst zunächst von &amp;lt;math&amp;gt;300&amp;lt;/math&amp;gt; auf &amp;lt;math&amp;gt;450&amp;lt;/math&amp;gt; und im gleichen Zeitabstand auf &amp;lt;math&amp;gt;675&amp;lt;/math&amp;gt;. Begründe, warum diese drei Werte mit einem exponentiellen Modell vereinbar sind, und leite daraus eine Formel für die Verdopplungszeit ab.&lt;br /&gt;
# [[Darstellungswechsel]]: Zu einem Graphen sind zwei Punkte mit den Werten &amp;lt;math&amp;gt;80&amp;lt;/math&amp;gt; und &amp;lt;math&amp;gt;320&amp;lt;/math&amp;gt; im Zeitabstand von sechs Einheiten gegeben. Bestimme die Verdopplungszeit ohne zuerst den Wachstumsfaktor pro Einzeitschritt zu berechnen und begründe Dein Vorgehen.&lt;br /&gt;
# [[Beweisaufgabe]]: Beweise für &amp;lt;math&amp;gt;f(t)=c\cdot a^t&amp;lt;/math&amp;gt;, dass der Zeitabstand für eine Multiplikation mit einem festen Faktor &amp;lt;math&amp;gt;r&amp;lt;/math&amp;gt; nicht vom Startzeitpunkt abhängt.&lt;br /&gt;
# [[Gegenbeispiel]]: Zeige an einem linearen Modell, dass eine Halbierungszeit nicht konstant sein muss. Erkläre anschließend, welches Merkmal dem linearen Modell dafür fehlt.&lt;br /&gt;
# [[Fehleranalyse]]: Jemand berechnet bei &amp;lt;math&amp;gt;a=0{,}9&amp;lt;/math&amp;gt; die Halbwertszeit mit &amp;lt;math&amp;gt;\frac{\ln2}{\ln0{,}9}&amp;lt;/math&amp;gt; und erhält einen negativen Wert. Erkläre den Fehler und korrigiere die Formel.&lt;br /&gt;
# [[Modellkritik]]: Ein digitales Werkzeug liefert für Messdaten eine Verdopplungszeit. Formuliere mindestens drei mathematische Prüfungen, die Du durchführen musst, bevor Du das Ergebnis akzeptierst.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Lernnachweis =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für einen Lernnachweis zu diesem Thema ist wichtig, dass Du:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# ein Exponentialmodell aus Kontext, Tabelle, Graph oder Term erkennst.&lt;br /&gt;
# den Wachstums- oder Zerfallsfaktor korrekt interpretierst.&lt;br /&gt;
# Halbwertszeit und Verdopplungszeit graphisch und rechnerisch bestimmst.&lt;br /&gt;
# die direkten Modelle &amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot2^{t/T_2}&amp;lt;/math&amp;gt; und &amp;lt;math&amp;gt;f(t)=f_0\cdot(1/2)^{t/T_{1/2}}&amp;lt;/math&amp;gt; sicher verwendest.&lt;br /&gt;
# die Formeln mit Logarithmen herleitest und nicht nur auswendig einsetzt.&lt;br /&gt;
# die Unabhängigkeit vom Anfangswert formal begründest.&lt;br /&gt;
# Gegenbeispiele zu ungeeigneten Modellen analysierst.&lt;br /&gt;
# Rechenweg, Darstellung, Einheit und Interpretation nachvollziehbar dokumentierst.&lt;br /&gt;
# digitale Ergebnisse kritisch überprüfst.&lt;br /&gt;
# erklären kannst, warum eine KI-Ausgabe keinen mathematischen Beweis ersetzt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= OERs zum Thema =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Exponential-decay-half-life.svg|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Doubling time vs half life.svg|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Radiometric dating animation.gif|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Exponential growth no name.svg|500px|rahmenlos|center]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die eingebundenen Wikimedia-Commons-Medien sind auf ihren jeweiligen Dateibeschreibungsseiten mit freien Lizenzen beziehungsweise Freigaben dokumentiert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;iframe&amp;gt; https://de.m.wikipedia.org/wiki/Halbwertszeit &amp;lt;/iframe&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;iframe&amp;gt; https://de.m.wikipedia.org/wiki/Verdopplungszeit &amp;lt;/iframe&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;iframe&amp;gt; https://de.m.wikipedia.org/wiki/Exponentialfunktion &amp;lt;/iframe&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= Verknüpfte Lernbereiche =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| align=center&lt;br /&gt;
{{:D-Tab}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Exponentielle Prozesse]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
# [[Exponentialfunktion]]&lt;br /&gt;
# [[Exponentielles Wachstum]]&lt;br /&gt;
# [[Exponentieller Zerfall]]&lt;br /&gt;
# [[Halbwertszeit]]&lt;br /&gt;
# [[Verdopplungszeit]]&lt;br /&gt;
# [[Logarithmus]]&lt;br /&gt;
# [[Wachstumsfaktor]]&lt;br /&gt;
# [[Modellierung]]&lt;br /&gt;
# [[Funktionsgraph]]&lt;br /&gt;
# [[Exponentialgleichung]]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Mathematik]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Klasse 10]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Baden-Württemberg]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:E-Niveau]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Exponentialfunktion]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Exponentielles Wachstum]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Exponentieller Zerfall]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Halbwertszeit]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Verdopplungszeit]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Modellierung]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{BR}}&lt;br /&gt;
= aiMOOC-Projekte =&lt;br /&gt;
[[Kategorie:AI_MOOC]] [[Kategorie:GPT aiMOOC]]&lt;br /&gt;
{{MT}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Glanz</name></author>
	</entry>
</feed>